Wat een prachtige dag om in Harderwijk te protesteren tegen het Dolfinarium.
Samen met een groep activisten marcheerden we, aangevoerd door trommels, door de straten van de stad. Leuzen als ‘Weg met het Dolfinarium’ en ‘Empty The Tanks’ galmden luid door Harderwijk.
Natuurlijk kregen we ook wat negatieve reacties, maar gelukkig zagen we onderweg veel geïnteresseerde mensen en steunbetuigingen in de vorm van duimpjes omhoog.
De mars eindigde bij de ingang van het Dolfinarium. Het laatste stuk liepen we stil, omdat de dieren in het Dolfinarium al jaar in, jaar uit te maken te krijgen met veel lawaai en we hun niet extra wilden belasten.
Een groep wetenschappers en andere deskundigen heeft zich aangesloten bij een oproep van World Animal Protection en Bite Back om in Nederland een fok- en importverbod in te stellen voor dolfijnen. Volgens de ondertekenaars is een leven in gevangenschap niet te verenigen met wetenschappelijke inzichten over de intelligentie, sociale structuren en natuurlijke behoeften van dolfijnen.
In totaal sluiten 19 wetenschappers en experts zich aan bij de oproep. Onder meer de internationale walvissenexperts Ingrid Visser en Naomi Rose, de Nederlandse dierenbeschermer Femke den Haas en voormalig dolfijnentrainer Shao Ran zetten hun naam onder het statement, dat naar de Tweede Kamer is verstuurd.
‘Dolfijnen behoren tot de meest intelligente en sociaal complexe zoogdieren in de wereld’, staat er in de oproep. ‘Deze dieren hebben zeer complexe sociale, ruimtelijke en cognitieve behoeften, waaraan dolfinaria en dierentuinen niet kunnen voldoen.’
Volgens de experts creëren shows en interacties een onrealistisch beeld van dolfijnen in het wild en dragen ze daarmee niet bij aan natuurbehoud. Daarbij is de impact op het welzijn van individuele dieren groot en zijn er ethische bezwaren om wilde dieren in gevangenschap te houden.
'Nederland loopt achter'
Dirk-Jan Verdonk, algemeen directeur van World Animal Protection Nederland: ‘Steeds meer landen verbieden dolfinaria of scherpen wetgeving aan, maar Nederland loopt achter. Daar is geen zinnige reden voor te bedenken. Met een fokverbod realiseren we een verantwoorde uitfasering van het houden van dolfijnen in gevangenschap. Een cruciale eerste stap om een einde te maken aan vermaak met dolfijnen in Nederland, zodat de huidige generatie de laatste is.’
Alex Romijn, algemeen directeur van Bite Back: ‘In het wild zwemmen deze sociale en intelligente dieren dagelijks tientallen kilometers. Ze jagen, spelen en leven in hechte groepen. In gevangenschap daarentegen bereiken ze met een paar slagen al de grenzen van hun bassin, en worden de dieren niet zelden van elkaar gescheiden voor handel met andere parken. Tijd voor een einddatum voor het Dolfinarium.’
Draagvlak voor Dolfinarium brokkelt af
Uit eerder opinie-onderzoek van World Animal Protection en Ipsos I&O blijkt dat het draagvlak voor het Dolfinarium in Nederland afbrokkelt: driekwart van de Nederlanders (74%) ziet geen toekomst voor het dolfinarium in de huidige vorm. Ook Nederlandse bedrijven maken zich zorgen over het welzijn van dolfijnen: onder meer NS, ANWB, HEMA en supermarkten Spar en Lidl verkopen geen kaarten meer voor Dolfinarium Harderwijk.
Op zaterdag 9 mei vindt de wereldwijde actiedag ‘Empty the Tanks’ plaats. In Nederland organiseert Bite Back een protestmars in Harderwijk.
Klik hier voor het hele statement en ondertekenaars.
Jarenlang voerden we bij Bite Back actie tegen de melkindustrie door middel van onze campagne Uitgemolken. In al deze jaren hebben we vele mooie successen behaald, waar we heel trots op zijn. Met het behalen van deze doelen komt er een einde aan deze langlopende campagne. In dit artikel kijken we graag terug op onze behaalde successen en de vele acties die plaatsvonden!
De Campagne Uitgemolken werd gelanceerd op “Wereldmelkdag”, 1 juni 2021. Het doel van de campagne was om het verhaal van de vele dieren die slachtoffer worden van de zuivelindustrie te vertellen. Daarvoor hebben Bite Back vrijwilligers eindeloos onderzoek gedaan naar de zuivelindustrie met als resultaat een mooi en omvangrijk rapport, geschreven en vormgegeven door onze vrijwilligers. De lancering van de campagne en de presentatie van het uitgekomen rapport was in Den Haag. Kamerleden waren uitgenodigd om het rapport in ontvangst te komen nemen. De gehele toenmalige fractie van de Partij voor de Dieren, Laura Bromet namens GroenLinks en Sandra Beckerman van de Socialistische Partij kwamen langs en namen het rapport in ontvangst. Daarnaast riepen we de minister en de Tweede Kamer op om meer in te zetten op de plantaardige transitie en meer ondersteuning te bieden bij de ontwikkeling van hoogwaardige, plantaardige zuivelalternatieven. Bij de actie was een koffiekar aanwezig zijn waar voorbijgangers en politici gratis verschillende koffiespecialiteiten met plantaardige melk en een lekkere plantaardige versnapering konden proberen. Je kunt er hier en hier meer over lezen.
In februari 2022 was Bite Back betrokken bij het lanceren van de website “Geen zuivellobby in de klas” met als doel het stoppen met het door de overheid gesubsidieerde schoolmelkprogramma.
In het onderwijs is er geen plek is voor de promotie van commerciële bedrijven en zeker niet wanneer die schade toebrengen aan dier en milieu. De overheid zou bedrijven als FrieslandCampina hier dus ook geen subsidie voor moeten geven, was onze boodschap.
Op de pagina geenzuivellobbyindeklas.nl waren beelden uit de zuivelindustrie te bekijken en was het rapport van Bite Back over de zuivelindustrie, “Uitgemolken”, te lezen. Er was ook een voorbeeldbrief te downloaden voor ouders die het niet eens zijn met de zuivellobby op de school van hun kind(eren). Bovendien boden we gezonde en eenvoudige adviezen om zuivel te vervangen door plantaardige alternatieven. Op de website van Bite Back konden mensen zich aanmelden voor een nieuwsbrief met tips onder de titel “Ik ga zuivelvrij”.
Hier lees je er meer over.
In april vond er een outreach-actie plaats in het kader van de campagne, waarbij informatie werd gedeeld met het publiek en mensen plantaardige zuivelalternatieven konden proeven. Je kunt op onze websites foto’s en een filmpje kijken van deze actie.
Op Wereldmelkdag 2022, een jaar na de lancering van onze campagne, deelden we de eerste “Advocaat van de zuivel”-prijs uit in Utrecht. Wereldmelkdag is eigenlijk bedoeld om de zuivelindustrie te promoten, maar werd door Bite Back wederom als aanleiding gebruikt om juist de duistere kanten van de zuivelindustrie te laten zien.
Consumenten worden door de zuivelindustrie op het verkeerde been gezet met misleidende commercials en campagnes over het welzijn van dieren en hun bijdrage aan een beter milieu. De ‘Advocaat van de Zuivel’ prijs werd daarom uitgereikt aan een bedrijf, organisatie of persoon die pretendeert dierenwelzijn hoog in het vaandel te hebben. De hele maand mei hadden mensen de gelegenheid om te stemmen op de genomineerden, FrieslandCampina, Ireen Wüst (het gezicht van Goatfully), Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, Floating Farm, Topcalf en Natuurmonumenten. Er werd flink gestemd door onze volgers en de winnaar was Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK), die met een commercial met frisse jonge boeren en hun koeien wilden laten zien dat het met dierenwelzijn prima is gesteld in hun stallen en dat ze van koeien houden. Ons eerder uitgebrachte rapport laat duidelijk zien dat dat natuurlijk volstrekte onzin is en consumentenbedrog. Een terechte winnaar dus. De prijs werd uitgereikt door een delegatie van Bite Back met een trofee, plantaardige taart en spandoeken en krijtslablonen om onze boodschap nog eens duidelijk te maken. In eerste instantie wilden de NAJK de prijs niet aannemen, maar later kwam de directeur toch nog de trofee in ontvangst nemen. De taart mochten we zelf opeten.
Je leest er hier en hier meer over.
In oktober 2022 riepen we op tot meer aandacht voor het ondergeschoven kindje van de zuivelindustrie: melkgeiten. In ons rapport is niet alleen informatie te vinden over melkkoeien, maar ook over geiten in de melkindustrie.
In november datzelfde jaar deden we een oproep aan het Nationaal Schoolontbijt om te kiezen voor plantaardig. De Nederlandse Zuivelorganisatie is de grootste partner van het Nationaal Schoolontbijt. Reden voor Bite Back om in de pen te klimmen en een open brief naar de initiatiefnemer van het Nationaal Schoolontbijt te sturen. De boodschap? Laat kinderen meer genieten van plantaardige ontbijtproducten en help zo mee aan de broodnodige transitie naar een plantaardige samenleving. De organisaties Stichting Melief, Sea First Foundation, Animal Save Nederland, Stichting Even Geen Vlees, Comité Dierennoodhulp, Nederlandse Vereniging voor Veganisme, Diervriendelijk Nederland, Opvang Ex Legkipjes Drenthe en Stichting Vissenbelangen ondertekenden de brief ook. De brief is de vinden op onze website.
In december 2022 diende Bite Back een klacht in bij de Reclame Code Commissie over de misleidende naam “Kalverliefde” van een nieuwe zuivellijn van Albert Heijn. Bij deze zuivelproducten mogen de kalfjes drie maanden bij de moeder blijven, langer dan vaak het geval is, en dus beweerde de reclame dat ze “net zoveel van hun kalfjes te houden als de mamakoe zelf”. Dat is natuurlijk misleidend, want in de natuur brengen moeders en kalfjes zo’n twaalf maanden met elkaar door, en de kalfjes van kalverliefde gaan uiteindelijk nog steeds naar de slacht.
De volledige tekst van onze klacht is terug te vinden op de website.
In maart 2023 kregen we goed nieuws: de Reclame Code Commissie (RCC) oordeelde dat de verpakking van Kalverliefde onduidelijke voedselinformatie bevat die in strijd is met EU-wetgeving en de Nederlandse Reclame Code! Daarmee wonnen we onze klacht. De volledige uitspraak is hier te vinden onder aan het nieuwsbericht hierover.
We vierden dit succes en Wereld Plantenmelk Dag in augustus met een plantaardige proeverij in Utrecht.
In 2023 begonnen we ook een meldpunt voor locaties waar een meerprijs wordt gevraagd voor plantaardige zuivelalternatieven. Op dierendag konden we ons eerste succes melden; na een melding en contact met het Uitgemolken-team heeft de OBA Oosterdok (de grootste bibliotheek van Nederland) besloten deze meerprijs af te schaffen. Later kregen we te horen dat alle 28 locaties te meerprijs zouden schrappen per 1 november.
In oktober waren we daarnaast aanwezig op de Vegan kaasmarkt georganiseerd door Animal Save Nederland en de Nederlandse Vereniging voor Veganisme en stonden we ook nog met een actie en proeverij in Arnhem. Een filmpje hiervan is terug te kijken.
Januari 2024 begon goed voor de Uitgemolken campagne met het bericht dat Seventy-Seven in Middelburg de meerprijs voor plantaardige zuivel na contact met ons team zou schrappen.
We volgende dit succes op met een actie en proeverij in februari, dit keer in Zwolle, en met een stand in Nijmegen in maart.
Zo zijn we gedurende de jaren in vele steden geweest om aandacht te vragen voor het dierenleed in de melkindustrie en alternatieven te laten proeven. In april 2025 hadden we onze laatste succesvolle actie in Amersfoort, waarover je hier meer kunt lezen.
2025 was het laatste jaar van de Uitgemolken campagne. Een uitgebreid jaarverslag kun je hier teruglezen.
Na al deze geweldige acties en aandacht rondom de zuivelindustrie hebben we besloten dat de campagne succesvol afgerond kan worden. De doelen van het publiceren van het rapport en aandacht vragen voor de zuivelindustrie en het meer mainstream maken van plantaardige alternatieven hebben we zeker behaald. We bedanken alle vrijwilligers die ons de afgelopen jaren hebben geholpen met onze acties en in het bijzonder alle teamleden van de afgelopen jaren die zich met hart en ziel hebben ingezet voor het werk voor en achter de schermen. Het huidige campagneteam heeft aangeven graag zelf door te willen gaan met actie tegen de zuivelindustrie, en we kijken vanuit Bite Back uit naar alles wat ze nog gaan doen!
Het overlijden van Honey, de met 58 jaar oudste dolfijn van Nederland, markeert het einde van een lang leven in gevangenschap in het Dolfinarium Harderwijk. Dierenrechtenorganisatie Bite Back treurt om haar dood en het zeer beperkte leven dat ze heeft gehad, maar het sterkt ons ook in onze gedrevenheid om te blijven opkomen voor de dieren die nu nog steeds in gevangenschap leven in het Dolfinarium.
Woordvoerder Alex Romijn: “Het leven van Honey werd van begin af aan gecontroleerd. Eerst werd ze gevangen uit het wild en in een kunstmatige omgeving gehouden, zonder vrijheid en zonder keuze, en uiteindelijk werd ook haar levenseinde bepaald. Dieren horen vrij te zijn en niet gebruikt te worden voor de behoeften van mensen.”
Dat Honey een hoge leeftijd heeft bereikt is geen aanbeveling voor de omstandigheden waaronder zij haar leven heeft doorgebracht. Een lang leven in gevangenschap is niet automatisch een goed leven en betekent niet per se iets dat de leefomstandigheden voldoende waren. Dolfijnen leggen normaal in het wild grote afstanden af en kunnen grote diepten duiken. Dit kunnen dolfinaria nooit bieden. Steeds meer wetenschappers spreken zich dan ook uit tegen het houden van dolfijnen in gevangenschap.
Bite Back pleit ervoor dat er zo snel mogelijk een einde komt aan het Dolfinarium. Primair pleiten we daarom voor een fok- en importverbod, zodat er geen nieuwe dieren meer bijkomen in de huidige situatie, en secundair dat experts gaan kijken naar opvang- en rehabilitatiemogelijkheden voor de dieren in het Dolfinarium, zoals terugkeer naar het wild of opvang een afgesloten natuurlijke zeebaai.
In 2025 zijn gedurende het hele jaar doorlopende acties bij en rond het Dolfinarium georganiseerd. De acties vonden plaats op 24 mei, 21 juni, 27 juli, 23 augustus, 27 september, 25 oktober en 27 december 2025 en waren gericht op het informeren van bezoekers en het zichtbaar houden van de problematiek rondom het houden van dolfijnen in gevangenschap. Parallel hieraan werd ingezet op het vergroten van bewustwording, het stoppen van commerciële samenwerkingen en het afdwingen van naleving van wet- en regelgeving. We boekten ook diverse successen en genereerden veel media-aandacht. Ook een opiniestuk vanuit de campagne werd goed ontvangen. Deze werd 30.000 keer gelezen en werd ook elders opgepikt.
Het jaar begon met zichtbare publieksacties en belangrijke publicaties.
Op 7 januari 2025 vond een actie bij Tiqets in Amsterdam plaats. Met deze actie werd aandacht gevraagd voor de verkoop van Dolfinarium-tickets en de verantwoordelijkheid van ticketplatforms.
Op 10 januari 2025 werd een belangrijk succes geboekt: de Michelin Gids kende geen sterren meer toe aan dolfinaria na ophef over het welzijn van de dieren in dolfinaria. . Meerdere organisaties, waaronder Bite Back en World Animal Protection Nederland, hebben de maanden daarvoor hun uiterste best gedaan Michelin te overtuigen de ster voor het Dolfinarium in te trekken.
Op 13 januari 2025 werden nieuwe dronebeelden van het Dolfinarium door Bite Back gepubliceerd. Deze beelden toonden opnieuw stereotiep gedrag bij dolfijnen e.a. dieren, wat wijst op stress en verveling. Deze beelden kregen bij eerste plaatsing 25.000 views op TikTok. Later werden de beelden nogmaals gedeeld en kregen ze meer dan 1 miljoen views. De vele reacties toonden aan dat veel mensen de situatie van de dieren verschrikkelijk vinden.
Op 14 januari 2025 volgde opnieuw een protestactie bij Tiqets in Amsterdam, waarmee Bite Back de druk op het bedrijf opvoerden.
Op 17 januari 2025 werd opnieuw een succes behaald: Flowspot stopte met het aanbieden van het Dolfinarium na contact met Bite back en verwijderde kortingscodes van drie websites.
Op 17 februari 2025 organiseerden we opnieuw een actie bij Tiqets, waarmee we duidelijk maakten dat de campagne niet zou stoppen. Kort daarop stopte Tiqets met de verkoop.
Op 20 februari 2025 boekten we opnieuw resultaat met onze acties: Feelingz verbrak de banden met het Dolfinarium en stopte met het aanbieden van tickets via hun platform (dat door vele organisaties werd gebruikt om hun medewerkers of klanten te belonen).
Op 3 april 2025 werd bekend dat de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), naar aanleiding van een handhavingsverzoek ingediend door Bite Back, maar liefst 20 overtredingen van de vergunning vaststelde bij het Dolfinarium. Dit leverde aandacht voor de dieren op in (inter)nationale media.
Mei 2025
Op 11 mei 2025 organiseerden we een protestmars in het kader van Empty the Tanks. Met deze mars vroegen we aandacht voor het lot van dolfijnen in gevangenschap. Een video van de mars is hier terug te kijken.
Op 24 mei 2025 vond daarnaast ook nog de door ons georganiseerde maandelijkse actie plaats bij het Dolfinarium.
Op 26 mei 2025 publiceerden we een statement naar aanleiding van de rechterlijke uitspraak over overtredingen door het Dolfinarium.
Op 13 augustus waren we aanwezig bij een digitale hoorzitting over ons bezwaar op het besluit naar aanleiding van ons handhavingsverzoek. Het handhavingsverzoek zorgde eerder voor een besluit waarin het Dolfinarium op 20 punten hun shows moest aanpassen. Hoewel we blij waren met de punten uit het besluit, vonden we dat niet al onze punten meegenomen waren in de besluitvorming en hadden daarom bezwaar ingediend. Het Dolfinarium had een soortgelijke procedure lopen omdat ze het niet eens waren met het besluit. Uiteindelijk werden de meeste van onze punten gehandhaafd door het Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Het Dolfinarium besloot daarop ook weer naar de rechter te stappen om dit aan te vechten.
Naar aanleiding van het besluit op bezwaar startte het Dolfinarium een rechtszaak. Vanwege hun belang vroegen ze daarin om een voorlopige voorziening (kort geding). Onze advocaat zorgde ervoor dat we hierin als derde belanghebbende betrokken werden. We waren daardoor aanwezig bij de zitting van 24 september. Helaas mochten we geen pleitnota houden, waardoor we geen nieuwe input konden geven.
Op 30 september 2025 werd bekend dat de rechter het Dolfinarium afspraken en wet liet overtreden. Dit betekent vooral dat er momenteel niet gehandhaafd wordt op de eerder opgelegde wijzigingen door het RVO. Een bodemprocedure loopt nog, maar de rechter vond dat de belangen van het Dolfinarium meer wogen dan handhaving en uitschrijven van een Last onder Dwangsom.
Op 28 oktober 2025 behaalden we opnieuw een succes: Vakantieveilingen.nl verwijderde misleidende tekst over het Dolfinarium na een klacht van Bite Back bij de Reclame Code Commissie.
In november 2025 gaf Bite Back een reactie op plannen voor een nieuw dolfinarium in Frankrijk, waarmee ook aandacht werd gevraagd voor dolfijnen in gevangenschap buiten de Nederlandse grens.
Op 27 december 2025 werd een wake gehouden tijdens de winteropening van het Dolfinarium om stil te staan bij de voortijdig overleden dolfijnen in het Dolfinarium en alle andere dieren die er stierven en lijden. Deze stille actie kreeg ruime media-aandacht, onder andere van Hart van Nederland, De Stentor, het AD en het ANP, en droeg bij aan landelijke zichtbaarheid van de campagne.
In 2025 boekten we met een combinatie van doorlopende acties, juridische stappen, bezwaren en klachten, mediapublicaties en publiekscampagnes aanzienlijke vooruitgang. Meerdere commerciële partijen verbraken de samenwerking met het Dolfinarium, overtredingen werden officieel vastgesteld en de maatschappelijke aandacht voor het welzijn van dolfijnen en andere dieren in gevangenschap nam verder toe.
In Frankrijk gaat de dierentuin ZooParc de Beauval een groot nieuw verblijf bouwen. Het is de bedoeling dat hier dolfijnen worden ondergebracht uit Franse dolfinaria die door strengere Franse wetgeving daar weg moeten. Er zullen sowieso dieren uit Planète Sauvage komen, en er wordt ook gekeken of dieren uit Marineland er kunnen verblijven. De Franse minister voor ecologische transitie staat achter de bouw en hoopt dat de plek ook een oplossing kan zijn voor de dieren uit Marineland, omdat deze wel weg moeten, maar er nog geen oplossing is gevonden voor hun huisvesting.
Ook Sea Shepherd Frankrijk spreekt steun uit voor het plan van ZooParc. Het risico is namelijk dat als de dieren hier niet opgevangen worden ze mogelijk verplaats worden naar parken buiten Frankrijk, waar ze buiten de nieuwe, strengere Franse wetgeving zouden vallen. De Franse overheid heeft al een aantal keer een overplaatsing van dieren uit Marineland tegengehouden. Momenteel zijn er plannen om dolfijnen naar Spaanse dolfinaria te verhuizen.
Het is begrijpelijk dat zowel Sea Shepherd als de Franse overheid willen voorkomen dat de dieren in een soortgelijke of slechtere situatie komen dan waarin ze al zaten. De faciliteit die Zoo Parc wil bouwen zou sowieso een verbetering zijn ten opzichte van de huidige huisvesting van de dieren. Toch moeten we voorzichtig zijn met dit soort oplossingen. Opvang in een dierentuin moet altijd een laatste optie zijn.
Rehabilitatie van dieren die uit het wild komen moet eerst onderzocht worden als mogelijkheid en indien dit niet mogelijk is, dan zou opvang in een afgesloten zeebaai de beste optie zijn. Een dierentuin is een commerciële instelling.
Het overnemen van de dolfijnen en dit promoten als het ‘redden’ van deze dieren zal de dierentuin ongetwijfeld een hoop positieve publiciteit en bezoekers opleveren. Daarnaast is het bouwen van het verblijf een enorme investering, die de dierentuin uitbetaald zal willen zien. De dieren zullen dus nog steeds tentoongesteld worden aan het publiek in een ruimte die ondanks de groetere omvang nog steeds niet kan voldoen aan de natuurlijke behoeftes van de dolfijnen, en om financieel uit te kunnen zullen er voortdurend dolfijnen in ondergebracht moeten worden, terwijl een uitsterfbeleid van dolfijnen in gevangenschap ervoor zou moeten zorgen dat deze dieren niet langer in gevangenschap hoeven te leven in de toekomst.
Hoewel we dus begrijpen dat het een oplossing lijkt te bieden voor een urgent probleem, zijn er zeker haken en ogen aan het in zee gaan met een dierentuin, en zou dat volgens ons alleen een optie zijn als alle andere opties zijn onderzocht en als er strikte voorwaarden voor gelden.
Na 70 jaar sluit Miami Seaquarium haar deuren. Daarmee komt er een einde aan de decennialange gevangenschap van zeezoogdieren in dit park!
Miami Seaquarium staat het meest bekend om de orka Lolita, die daar 53 jaar in een veels te kleine basin verbleef. Vlak voor haar langverwachte overplaatsing naar een sanctuary overleed ze. Naast Lolita zijn er in Miami Seaquarium nog 120 andere dolfijnen overleden in het park.
Het controversiële park word omgetoverd naar een jachthaven met een restaurant zonder dolfijnen. De 16 dolfijnen die er nu nog verblijven worden overgeplaatst naar een andere faciliteit.
Bedankt aan alle dierenactivisten die zich hebben ingezet voor de dolfijnen, Lolita en de sluiting van het park. In bijzonder Ric O'Barry en Dolphin Project. Activisme werkt! Meer achtergrond kan je vinden bij Dolphin Project.
Dolfinarium Harderwijk het volgende park dat sluit? Steun dan onze campagne.
De rechter heeft in de voorlopige voorziening inmiddels bepaald dat het Dolfinarium hun shows niet hoeft aan te passen in afwachting van de bodemprocedure. Bite Back vindt deze uitspraak jammer en vindt dat de rechter hierbij kortzichtig heeft geoordeeld.
Eerder dit jaar was er een besluit over ons handhavingsverzoek. Het Dolfinarium moest op 20 punten hun shows aanpassen. Deden ze dat niet, dan was er de Last onder Dwangsom. Het Dolfinarium heeft daarop een voorlopige voorziening (VOVO) aangevraagd bij de rechter. Helaas oordeelde deze rechter dat de Last onder Dwangsom van tafel moest tot de bezwaarprocedure afgehandeld zou zijn en dat de onderbouwing van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) niet voldoende was. Het Dolfinarium had namelijk ook bezwaar gemaakt tegen de beslissing van de RVO.
Bij de behandeling van het eerdere verzoek om voorlopige voorziening (VOVO) was Bite Back niet aanwezig. Bite Back was niet tijdig op de hoogte gebracht dat de zitting plaats zou vinden en de advocaat heeft ook geen uitnodiging ontvangen. Hierdoor kon Bite Back haar standpunten toen niet naar voren brengen.
Ook Bite Back heeft bezwaar gemaakt tegen de beslissing van de RVO, omdat BB vond dat er op meer punten gehandhaafd moest worden en de alles meegenomen was in het besluit van de RVO. Op 31 juli was er een beslissing voor het Dolfinarium over hun bezwaar. 17 van de 20 punten werd gehandhaafd in de herbeoordeling van de RVO (ook weer onder last onder dwangsom). Ook hier was het Dolfinarium niet blij mee. Ondertussen liep ons bezwaar nog steeds, maar op 8 september hebben wij daar een beslissing over gekregen.
Het Dolfinarium vroeg echter wederom een Voorlopige Voorziening aan in een bodemprocedure (de inhoudelijke rechtzaak). Ze vinden dat er een groot belang is om snel de Last onder Dwangsom van tafel te krijgen. In deze zaak mocht Bite Back onlangs als derde belanghebbende aansluiten. Onze medewerker was er bij: “De zitting was kort. De rechter liet helaas niet toe om inhoudelijk meer in te brengen, waaronder via een pleitnota die we hadden voorbereid. “
Momenteel lopen er verschillende procedures. Volgens Bite Back ontstaat hierdoor een merkwaardige situatie: inhoudelijk gaat het om dezelfde kwestie, waarin bovendien nog een bodemprocedure volgt. De organisatie wil betrokken zijn bij alle relevante procedures, zodat zij - indien het beroep gegrond wordt verklaard - ook daadwerkelijk in hoger beroep kan gaan. Indien nodig zal Bite Back wel beroep indienen tegen het Besluit op Bezwaar dat zijn heeft ontvangen op 8 september.
Omdat we niet onze pleitnota konden delen tijdens de VOVO hieronder een weergave van enkele punten die we wilden inbrengen.
In de bezwaarprocedure is gebleken dat van de twintig punten waarop de RVO handhaving aankondigde, zeventien punten overeind zijn gebleven. Bite Back betreurt dat de RVO op drie onderdelen alsnog het standpunt van het Dolfinarium heeft gevolgd. Volgens Bite Back zijn ook deze drie gedragingen niet voldoende educatief van aard, onnatuurlijk en/of antropomorf, en daarom niet in het belang van de betrokken dieren.
Het Dolfinarium stelt dat de door Bite Back overlegde beelden slechts een beperkt beeld geven van de show. Volgens het Dolfinarium betrekt de deskundige uitsluitend de gedraging en niet de educatieve waarde daarvan. Bite Back merkt op dat dit geen bezwaar vormt: de beoordeling van de educatieve waarde behoort tot de verantwoordelijkheid van de RVO.
Op de beelden blijkt bovendien dat bij de vertoning van gedragingen geen directe toelichting wordt gegeven dat deze gedraging onnatuurlijk is of om welke reden zij wordt getoond. De vereiste directe educatieve koppeling ontbreekt daarmee. De beelden zijn dus wel degelijk relevant. De deskundige duidt de gedragingen, waarna de RVO dient te beoordelen of aan de gestelde voorwaarden is voldaan.
Volgens het Dolfinarium heeft ook de NVWA shows bezocht en daarbij een andere conclusie getrokken. Onduidelijk is echter of de NVWA de inloopvideo (video die ze voorafgaan aan de show tonen) heeft gezien en in hoeverre deze bij de besluitvorming is betrokken. Evenmin is te verifiëren of de NVWA daadwerkelijk dezelfde shows heeft beoordeeld. Shows kunnen net wat anders zijn. Trainers variëren ook. Iets wat het Dolfinarium ook zelf bevestigd.
Dat die inspectie goed is bevonden betekent niet dat op andere momenten nooit overtredingen geconstateerd hadden kunnen worden. Bite Back wijst erop dat inspecties doorgaans ook worden aangekondigd, hetgeen de representativiteit kan beïnvloeden. De expertise van de NVWA is tevens beperkt ten opzichte van de door de RVO ingebrachte expert.
Het Dolfinarium voert aan dat de educatieve component wordt gewaarborgd via een inloopvideo. Bite Back stelt dat deze video voorafgaand aan de show wordt getoond, waarbij wordt vermeld dat de show binnen enkele minuten zal aanvangen. De video is daarmee geen onderdeel van de show. Het is bovendien aannemelijk dat bezoekers op dat moment nog niet volledig gefocust zijn.
Eentonig
Het Dolfinarium betoogt dat het welzijn van de dolfijnen zou worden geschaad indien bepaalde gedragingen uit de shows verdwijnen, omdat dit zou leiden tot eentonigheid. Bite Back merkt op dat in de inloopvideo wordt vermeld dat buiten de shows en openingstijden verrijkingsactiviteiten plaatsvinden.. Daarnaast zijn er voldoende deskundigen beschikbaar die kunnen adviseren over meer manieren van verrijking.
Het Dolfinarium verwijst naar onderzoek naar de effecten van training op dierenwelzijn, maar heeft geen stukken overgelegd. Niet is aangetoond dat de resultaten ook gelden wanneer de zeventien resterende gedragingen vervallen. Evenmin zijn verklaringen van eigen dierenartsen ingebracht waaruit blijkt dat blijvende aanpassingen nadelig zijn.
Tevredenheid bezoekers
Het Dolfinarium voert aan dat aanpassing van de shows negatieve gevolgen heeft voor de tevredenheid van bezoekers. Bite Back wijst erop dat de dalende waardering van bezoekers reeds langere tijd aanhoudt en mede wordt veroorzaakt door andere factoren, zoals achterstallig onderhoud en een gebrek aan vernieuwing. Volgens een onderzoek van Multiscope zou slechts 31% van de bezoekers het park aanbevelen. Nergens blijkt uit dat de aanpassingen effect hebben op bezoekersaantallen.
Financiële gevolgen
De gestelde financiële lasten komen niet primair voort uit (dalende) bezoekersaantallen, maar uit het feit dat het moederbedrijf ook nauwelijks bereid lijkt te zijn in het Dolfinarium te investeren.
Bite Back benadrukt dat het belang van dierenwelzijn en de educatieve doelstelling bij diervertoningen leidend dienen te zijn. Dit volgt uit o.a. artikel 4.7 en 4.10 Bhd.
In artikel 1.3, eerste lid, Wet dieren, is bepaald dat de intrinsieke waarde van het dier en het respect voor diens welzijn uitgangspunten vormen bij de uitvoering van de wet. Artikel 1.4 benadrukt de zorgplicht om welzijn van dieren te waarborgen.
Op grond van artikel 2.1, eerste lid, Wet dieren is het verboden dieren zonder redelijk doel of met overschrijding van hetgeen maatschappelijk toelaatbaar is, pijn of schade aan hun welzijn te berokkenen.
Het vertonen van gedragingen die onnatuurlijk of antropomorf zijn en geen duidelijke educatieve meerwaarde hebben, kan niet worden aangemerkt als een dergelijk redelijk doel. Bite Back is van mening dat het welzijn van de dieren geschaad wordt in het Dolfinarium.
De door de RVO gewenste beperkingen zijn dan ook terecht en noodzakelijk: zij zorgen ervoor dat de vertoningen aansluiten bij de zorgplicht en de expliciete educatieverplichting uit het Besluit houders van dieren, én bij de steeds hogere standaarden die voortkomen uit een kritischer wordende samenleving.
Uitspraak rechter doet geen recht aan de dieren
Vandaag werd bekend dat de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) vindt dat er onvoldoende bewijs is dat het Dolfinarium onnatuurlijk diergedrag heeft getoond zonder educatieve onderbouwing. De rechter wijst daarom de Last onder Dwangsom af, waardoor het Dolfinarium op dit moment geen aanpassingen hoeft te doen tot de bezwaarprocedure tegen het handhavingsverzoek is afgehandeld.
De rechter vindt dat de bewijslast niet zwaarwegend is en dat in een video vooraf aan de show voldoende educatie gegeven wordt bij de onnatuurlijke gedragingen. Bite Back is het totaal niet eens met dit oordeel, omdat de beelden ten eerste geen momentopname zijn (zoals eigen onderzoek van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) ook aantoont) en ten tweede omdat zelfs met de vooraf aan het publiek getoonde video en uitleg er nog steeds geen educatief aspect aan het tonen van de gedragingen zit.
Woordvoerder Alex Romijn: “Er zijn duidelijke overtredingen begaan door het Dolfinarium. Het laten zwaaien met de vinnen door zeeleeuwen naar bezoekers onder begeleiding van een ‘tot ziens’ was gewoonweg niet toegestaan conform de afspraken die het Dolfinarium met het ministerie heeft gemaakt. Los van dat hier geen educatief aspect aan zit, is zo een overtreding glashelder” (1)
Bite Back gaat de uitspraak verder bestuderen en in overleg met haar advocaat. Woordvoerder Alex Romijn: “Deze uitspraak betekent geenszins een overwinning voor het Dolfinarium. De bezwaarprocedure loopt nog en als de RVO en staatssecretaris de afspraken en wet volgen, moet men gewoon besluiten in het belang van de dieren en deze showelementen verbieden.”
Bite Back heeft eerder ook bezwaar gemaakt tegen het besluit van het handhavingsverzoek, omdat zij van mening is dat de RVO niet alle aangedragen punten en bewijs had meegenomen in de besluitvorming. Bite Back vraagt bovenop de eerdere punten van het besluit, dan ook dat er op additionele punten gehandhaafd gaat worden.
Wauw!
Wat een geweldig motiverende mars hebben we gisteren gelopen. Bedankt iedereen die er was of op welke andere manier dan ook heeft bijgedragen dit mogelijk te maken.
Samen met Animal Save Nederland en Animal Rights NL hebben we gisteren de Empty the Tanks-mars georganiseerd, vanaf het station dwars door het centrum van Harderwijk tot aan de poorten van het Dolfinarium.
Op het station spraken Animal Rights, de Free Morgan Foundation en Bite Back. Ook lazen we een stukje voor van Bite Back België, die op datzelfde moment actie voerden bij Boudewijn Seapark.
Vervolgens begaf de stoet zich met veel kabaal door de stad. We hebben er sowieso voor kunnen zorgen dat niemand om onze boodschap heen kon. Leuzen als ''There is no excuse for animal abuse'', ''Empty the Tanks'' en ''Dolfinarium, weg ermee!'' galmden door de hele stad heen.
Eenmaal bij het park aangekomen sloten we af met een toespraak van een Animal-Save-dolfijn en nog eentje vanuit Bite Back.
Over de hele wereld zijn dit weekend mensen in actie gekomen in het kader van Empty the Tanks , om een einde te eisen aan dolfinaria.
Het moge duidelijk zijn dat het Dolfinarium niet meer van deze tijd is. Keer op keer raakt het park in Harderwijk in opspraak, keer op keer is het duidelijk geworden dat dit soort parken niet aan de behoeften van de dieren kunnen voldoen en al minstens 3 jaar op rij komt naar buiten dat het park de vergunning op de een of andere manier heeft overtreden.
Gelukkig neemt het bezoekersaantal steeds verder af en neemt de kritiek alleen maar toe. Laten we hopen dat we op een dag dit soort acties niet meer hoeven te voeren. Tot die tijd zien we elkaar op straat!
Empty the Tanks!
